【PEP】Sinh học THPT - Chọn lọc Bắt buộc Tập 1: Từ viêm amidan tìm hiểu về "Trạm gác miễn dịch" trong cơ thể

Khi bị cảm, bạn cảm thấy đau họng và bác sĩ yêu cầu há to miệng để kiểm tra "amidan", lúc đó bạn đang đứng ở tuyến đầu tìm hiểu về hệ thống phòng thủ của cơ thể. Amidan, hạch bạch huyết, lá lách, tuyến ức và tủy xương… cùng nhau tạo nêncơ quan miễn dịch. Chúng không chỉ là "trạm gác" và "doanh trại" nơi các tế bào miễn dịch (như tế bào B, tế bào T) sinh ra, trưởng thành hay tập trung, mà còn là "chiến trường" bảo vệ sự cân bằng nội môi.

Kiến thức cốt lõi: Mạng lưới nhận diện và điều hòa

HLA và "thẻ căn cước" tế bào: Bề mặt tế bào của mỗi người đều có "Kháng nguyên bạch cầu người" (HLA) độc nhất. Đây là chìa khóa để hệ miễn dịch phân biệt "bản thân" và "không phải bản thân". Trongorgan transplantation(ghép tạng), việc hòa hợp HLA là yếu tố quyết định thành bại.
Tự cân bằng miễn dịch: Hệ miễn dịch không chỉ phòng thủ chống lại tác nhân bên ngoài, mà còn có thể loại bỏ các tế bào già cỗi hoặc tổn thương, duy trì sự ổn định của môi trường bên trong.
Mạng lưới kiểm soát đa chiều: Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy sự điều hòa qua lại giữa hệ thần kinh, hệ nội tiết và hệ miễn dịch, thông qua cácphân tử thông tintạo thành một mạng lưới phức tạp.Điều hòa thể dịch và điều hòa thần kinh gắn kết chặt chẽ, phối hợp nhịp nhàng để cùng điều chỉnh các hoạt động sống khác nhau của cơ thể.

Diễn tập chiến thuật: Miễn dịch đặc hiệu

Bên trong trạm gác, miễn dịch dịch thể (qua tế bào B sản sinh kháng thể) và miễn dịch tế bào (qua tế bào T độc ly giải tế bào đích) phối hợp tác chiến. Như Hình 4-6 và 4-7, khi virus H3N2 xâm nhập, chức năng giám sát miễn dịch (immune surveillance) được kích hoạt, và sự hình thành tế bào nhớ chuẩn bị sẵn sàng cho đợt xâm nhập tiếp theo.

Quan sát Y học Thực tế

Hệ thống máy tính phân phối và chia sẻ nội tạng người Trung Quốc sử dụng thuật toán chấm điểm HLA chính xác, đảm bảo tính an toàn và công bằng trong ghép tạng. Điều này dựa trên sự hiểu biết sâu sắc của chúng ta về cơ chế nhận diện miễn dịch.

CÂU HỎI 1

Bác sĩ kiểm tra thấy amidan của bệnh nhân bị sưng to. Điều này có ý nghĩa gì về mặt miễn dịch học? Có lợi hay có hại cho sức khỏe cơ thể?

Điều này có nghĩa là cơ quan miễn dịch đang chủ động đối phó với nhiễm trùng, phản ứng viêm cục bộ này có lợi cho khả năng phòng vệ giai đoạn đầu.

Điều này có nghĩa là hệ miễn dịch đã hoàn toàn suy sụp, phải cắt bỏ ngay tất cả các cơ quan lympho.

Amidan chỉ là vật trang trí, sưng to không có ý nghĩa miễn dịch học thực tế.

CÂU HỎI 2

Đối với tình trạng viêm amidan tái phát thường xuyên, đôi khi bác sĩ khuyên nên cắt bỏ. Nguyên nhân có khả năng nhất là:

Để giảm cân, vì amidan chiếm chỗ trong cơ thể.

Amidan đã từ trạm gác phòng thủ trở thành nơi ẩn náu (ổ bệnh) của mầm bệnh, tác hại của nó vượt quá tác dụng bảo vệ miễn dịch.

Sau khi cắt bỏ, cơ thể sẽ không bao giờ bị cảm lạnh nữa.

CÂU HỎI 3

Một người bị nhiễm trùng vết thương ở lòng bàn chân, 5 ngày sau phát hiện hạch bạch huyết ở bẹn phải bị sưng đau. Cơ chế là:

Mầm bệnh đi qua mạch bạch huyết đến hạch bẹn, kích thích tế bào miễn dịch tăng sinh và biệt hóa.

Đó là do hệ thần kinh trực tiếp điều khiển hạch bạch huyết phình to để phát tín hiệu cảnh báo.

CÂU HỎI 4

Dựa vào kiến thức về thành phần hệ miễn dịch, hãy đánh giá: Cytokine có thể được tổng hợp và bài tiết bởi các tế bào miễn dịch.

Đúng

Sai

CÂU HỎI 5

Đánh giá: Tế bào T chỉ tham gia miễn dịch tế bào, tế bào B chỉ tham gia miễn dịch dịch thể.

Đúng

Sai

Trách nhiệm xã hội của Miễn dịch học: HIV/AIDS và Chính sách "Bốn miễn, một quan tâm"

Phân tích tổng hợp kiến thức về giám sát miễn dịch và y học xã hội

Virus HIV chủ yếu tấn công tế bào T hỗ trợ, dẫn đến mất chức năng miễn dịch ở người bệnh. Chính sách "Bốn miễn, một quan tâm" của Chính phủ Trung Quốc thể hiện sự tôn trọng đối với sinh mạng. Hãy suy nghĩ:

1. Từ góc độ chức năng miễn dịch, tại sao virus HIV phá hủy tế bào T hỗ trợ lại khiến cơ thể dễ mắc khối u?

Đáp án:
Do tế bào T hỗ trợ là trung tâm đầu mối của miễn dịch đặc hiệu, sự chết hàng loạt của chúng sẽ khiến chức năng giám sát miễn dịch (immune surveillance) bị suy giảm nghiêm trọng. Hệ miễn dịch không thể nhận diện và loại bỏ hiệu quả các tế bào đột biến phát sinh trong cơ thể, dẫn đến tỷ lệ mắc khối u tăng cao đáng kể.

2. Sự cần thiết của việc thực hiện chính sách "Bốn miễn, một quan tâm" là gì? (Không ít hơn 100 chữ)

Đáp án:
Chính sách này có ý nghĩa to lớn trong việc kiểm soát sự lây lan của bệnh truyền nhiễm và duy trì ổn định xã hội. Từ góc độ sinh học, HIV/AIDS phá hủy hệ miễn dịch, khiến người bệnh mất khả năng tự lực và khả năng phòng vệ; từ góc độ xã hội học, thông qua xét nghiệm miễn phí và điều trị kháng virus, có thể giảm tải lượng virus, giảm nguy cơ lây truyền. Điều này thể hiện sự bảo vệ của Nhà nước đối với các nhóm yếu thế, đồng thời phù hợp với nguyên tắc y tế công cộng "phòng bệnh hơn chữa bệnh" trong miễn dịch học, là một phần quan trọng trong việc xây dựng hàng rào miễn dịch toàn dân.